Midden in de binnenstad van Aalst kreeg de voormalige rijkswachtkazerne aan de Denderstraat een nieuwe toekomst als De Gendarmerie: een open ontmoetingsplek waar Aalstenaars hun talenten kunnen ontdekken, ontwikkelen en inzetten. De site biedt ruimte aan organisaties rond werk, sociale economie, opleiding, activering en ontmoeting.
De plek draagt een lange geschiedenis met zich mee. De kazerne aan de Denderstraat was decennialang de thuisbasis van de rijkswacht. Daarmee is het complex stevig verweven met de stedelijke geschiedenis. In 2016 besloten het OCMW en de Stad Aalst om de oude kazerne aan te kopen en haar een nieuwe, uitgesproken sociale bestemming te geven.
Vandaag staat De Gendarmerie niet langer voor ordehandhaving, maar voor ontmoeting, activering en nieuwe kansen. Juist dat maakt de transformatie krachtig: een besloten en functionele kazerne werd een open plek voor de stad, waar mensen, groen en water opnieuw ruimte krijgen.
Een groen binnenplein als verbindende ruimte
Waar vroeger vooral gebouwen en verharding domineerden, ontstond een binnengebied dat rust, verkoeling en verblijfskwaliteit toevoegt aan de stad. Het plein is ontworpen als gedeelde ruimte voor buurtbewoners, bezoekers, kinderen, cursisten, vrijwilligers en organisaties die op de site actief zijn.
De groene inrichting maakt van het binnenplein geen louter functionele doorgangsruimte, maar een plek waar mensen even kunnen blijven, elkaar kunnen ontmoeten en de seizoenen kunnen beleven. De beplanting verzacht de architectuur, brengt ritme in de ruimte en draagt bij aan een aangenamer microklimaat.
Wit als rustige drager van het ontwerp
Een opvallende ontwerpkeuze is de ingetogen, overwegend witte beplanting. Die sluit aan bij de lichte uitstraling van het gebouw en zorgt voor rust en samenhang op het binnenplein.
Voor de bloemenweide werd door JUB Holland een langbloeiend bloembollenmengsel aangeplant. De samenstelling werd vooraf gevisualiseerd met de FlowerDesigner App, een door JUB Holland ontwikkelde ontwerptool waarmee bloembollenmengsels op locatie kunnen worden ingetekend en beoordeeld op kleurwerking, bloeiboog, ruimtelijke impact en hoeveelheden. Zo werden de seizoensopbouw en de aansluiting op de architectuur al in de ontwerpfase inzichtelijk gemaakt.
De toegepaste soorten volgen elkaar door de seizoenen heen op. Die bloeiboog zorgt voor een lange periode van seizoensbeleving: beginnend met Crocus Jeanne d’Arc in late winter/vroege voorjaar en een finale met Allium Ping Pong in juni-juli. Tegelijk bieden verschillende soorten een extra nectar- en pollenaanbod op momenten waarop voedsel voor bestuivers waardevol is.
Het wit komt niet alleen terug in de bloei van de bloembollen, maar ook in de keuze voor bomen: berken, geleverd door Ebben. Hun lichte stammen versterken het heldere, natuurlijke karakter van de plek en geven het plein jaarrond structuur.
Extensief beheer, veel beleving
De bloembollen zijn geïntegreerd in een bloemenweide en passen binnen een extensief beheerregime. Alleen rond het centrale speelelement wordt intensiever beheerd; andere delen kunnen natuurlijk ontwikkelen.
Dat maakt de inrichting niet alleen aantrekkelijk, maar ook haalbaar in onderhoud. Een klimaatbestendige buitenruimte moet immers niet alleen sterk zijn bij oplevering, maar ook op langere termijn beheerbaar blijven. Door te kiezen voor een natuurlijke, langbloeiende beplantingslaag ontstaat een plein dat mee verandert met de seizoenen, zonder dat elk deel intensief verzorgd hoeft te worden.
Water krijgt opnieuw ruimte
Ook waterbeheer maakt deel uit van de duurzame inrichting. Regenwater van de daken wordt opgevangen en hergebruikt, onder meer voor sanitair, schoonmaak en het bewateren van de planten op het binnenplein. Overtollig regenwater kan infiltreren via een wadi op de site.
Ook in de beplantingskeuze is rekening gehouden met de nattere zones op het plein. Soorten als Leucojum aestivum Gravetye Giant en Fritillaria meleagris zijn specifiek gekozen voor aanplant aan de randen van de wadi’s, waar ze de overgang tussen waterinfiltratie, beplanting en seizoensbeleving versterken.
Zo wordt water niet weggestopt als technisch sluitstuk, maar opgenomen in de werking van de plek. De combinatie van waterinfiltratie, bomen, beplanting en bloemenweide helpt de site beter bestand te maken tegen hitte, droogte en hevige neerslag.
Sociale duurzaamheid en klimaatadaptatie in één plek
Wat De Gendarmerie bijzonder maakt, is dat de groene inrichting niet losstaat van de maatschappelijke functie van de site. De plek is opgezet als broedplaats voor talent, met onder meer een buurtrestaurant, sociale superette, kinderdagverblijf, opleidingsorganisaties en ruimtes voor ontmoeting en activiteiten.
De buitenruimte ondersteunt die werking. Ze verzacht, verkoelt, nodigt uit tot verblijf en brengt gebruikers van de site op een vanzelfsprekende manier samen. Daarmee laat De Gendarmerie zien hoe klimaatadaptatie, biodiversiteit, sociale economie en stedelijke leefkwaliteit elkaar kunnen versterken.
Een mooi voorbeeld van groenblauwe inrichting op mensenmaat: midden in de stad, dicht bij het station en de fietssnelweg, met ruimte voor ontmoeting, infiltratie, biodiversiteit, verkoeling en seizoensbeleving.
Projectgegevens
Project: De Gendarmerie
Opdrachtgever: Stad Aalst
Locatie: Aalst
Type project: herontwikkeling voormalige rijkswachtkazerne tot sociale en groene ontmoetingsplek
Bloembollenmengsel: overwegend wit, langbloeiend en geschikt voor extensief beheer, geleverd door JUB Holland
Ontwerpondersteuning: visualisatie vooraf met de JUB Holland FlowerDesigner App
Soortkeuze: geselecteerd op verwildering, biodiversiteit en geschiktheid voor specifieke standplaatsen, waaronder wadiranden
Beheer: extensief, met intensiever beheer rond het centrale speelelement
Thema’s: klimaatadaptatie, sociale duurzaamheid, biodiversiteit, waterinfiltratie, stedelijke ontmoeting, gedeeld ruimtegebruik
